Sens 8/2026

Sierpniowy „SENS” już w sprzedaży.  Temat numeru nosi tytuł „Co trudnego w odpoczywaniu”. Koncentrujemy się w nim na napięciu między potrzebą odpoczynku a problemami w jego praktykowaniu w realiach kultury nastawionej na działanie.

Ilustrację na okładkę wykonała Patrycja Niewiadomska.

Temat numeru rozwija się wielowątkowo: od rozmowy o rozpoznawaniu swoich granicy, przez rozróżnienie typów zmęczenia i ich odmiennych źródeł, po refleksję nad językiem, który utrwala normy nadmiernej produktywności. W tym ujęciu odpoczynek staje się zarówno zagadnieniem indywidualnym, jak i społecznym, wpisanym w relacje, komunikację i sposoby wartościowania pracy oraz bezczynności.

Wyjść z kontekstu działania

• Nie przerwa od obowiązków, lecz zmiana trybu funkcjonowania: z działania na bycie. Z psycholożką Kamą Wojtkiewicz rozmawiamy o „wystarczająco dobrym odpoczynku”.
• Siedem typów zmęczenia według amerykańskiej mentorki rodzinnej Saundry Dalton-Smith. Wyczerpanie fizyczne? emocjonalne? Poznawcze? Relacyjne? Żeby się zregenerować, musisz rozpoznać, które z nich ci dolega.
• Odpoczynek to doświadczenie wewnętrzne – złap kontakt z tym, co własne i niewymuszone. Dziennikarz Robert Rient zachęca, żeby spojrzeć na wakacje nie przez pryzmat atrakcji, lecz uważności na siebie.
• Nie mam czasu iść na urlop. O języku, który wzmacnia presję ciągłej produktywności, i o tym, jak go zmieniać, mówi językoznawczyni dr Małgorzata Majewska. To próba uchwycenia, jak codzienne komunikaty kształtują naszą postawę wobec odpoczywania.

W dziale Relacje przyglądamy się mechanizmom budowania i utrzymywania więzi: analizujemy różnicę między kompromisem a równowagą w związku, podejmujemy temat relacji po rozstaniu oraz opisujemy dynamikę konfliktów między rodzicami a dorastającymi dziećmi. Wspólnym mianownikiem jest pytanie o granice, odpowiedzialność i możliwość pozostawania w kontakcie bez utraty autonomii.

• Bezpieczna strefa „my”. Czym różni się zasada złotego środka od kompromisu i jak wpływa to na jakość relacji, wyjaśnia terapeuta par Piotr Mosak.
• Zostańmy przyjaciółmi? Jak porządkować relacje po rozstaniu, by nie wejść w powtarzalne uwikłania, zastanawiamy się z pomocą psychoterapeuty Kacpra Stengerta.
• Razem mimo wszystko. Konflikty między rodzicami a nastolatkami z perspektywy procesów rozwojowych omawia psycholożka Ewa Klepacka-Gryz.

W części poświęconej rozwojowi uwaga przesuwa się ku procesom poznawczym i kulturowym kontekstom pracy nad sobą. Pojawiają się tu zarówno perspektywy neurobiologiczne dotyczące dojrzałego mózgu, jak i krytyczne spojrzenie na zjawiska, takie jak medytacja czy szerzej rozumiana kultura terapeutyczna. Artykuły dotyczą także ruminacji oraz narzędzi pracy z myśleniem, a także mechanizmów społecznych widocznych w codziennych praktykach.

Blok Zdrowie psychiczne porządkuje wiedzę wokół depresji, wskazując na jej zróżnicowanie oraz rozszerza perspektywę o czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenie powietrza. Dopełnieniem jest spojrzenie na dietę jako element wpływający na funkcjonowanie osi jelito–mózg.

W naszych pozostałych rubrykach proponujemy konkretne narzędzia pracy z ciałem i układem nerwowym, rozmowy pokazujące indywidualne strategie poszukiwania równowagi oraz przegląd praktycznych rozwiązań związanych z codziennością.

Numer zamyka część poświęcona rozwojowi przez sztukę: wydarzeniom, premierom i interpretacjom jako przestrzeni refleksji i doświadczenia, które może wspierać rozumienie siebie i świata.

SENSOWNY POCZĄTEK

4 Psychonewsy Ciekawostki, badania

temat numeru: co trudnego w odpoczywaniu

12 Wyjść z kontekstu działania O wystarczająco dobrym, a niekoniecznie idealnym odpoczynku mówi psycholożka Kama Wojtkiewicz

18 Siedem typów zmęczenia Jakiego doświadczasz dziś i co pomoże pomóc?

22 Autentyczne centrum Najlepszy urlop to podróż w głąb siebie

26 Nie mów „odpocznę po śmierci” Jak się komunikować, by nie wzmacniać kultury toksycznej produktywności – tłumaczy językoznawczyni dr Małgorzata Majewska

RELACJE

32 Bezpieczna strefa „my” Psycholog Piotr Mosak o tym, czym różni się zasada złotego środka od kompromisu w związku

36 Zostańmy przyjaciółmi? Jak poukładać relacje z eks, by się nie uwikłać, podpowiada psychoterapeuta Kacper Stengert

40 Uważna obecność Konflikty rodziców z nastolatkami okiem terapeutki Ewy Klepackiej-Gryz

ROZWÓJ

46 Całkiem nowa jakość Działanie dojrzałego mózgu objaśnia neurobiolog prof. Marek Kaczmarzyk

52 Pułapki kultury terapeutycznej O medytacji, która może zaszkodzić, rozmawiamy z dr. Dawidem Kujawą

60 W kółko o tym samym Terapia metapoznawcza a ruminacje

64 Kiepski symbol dorosłości Felietonistka Urszula Sołtys–Para o wszechobecności alkoholu

68 Od pisma do obrazu Coaching filozoficzny prof. Lilianny Kiejzik

ZDROWIE Psychiczne

72 Jedna diagnoza, wiele zaburzeń Spojrzenie na depresję przez pryzmat biotypów przybliża psychiatra dr hab. Sławomir Murawiec

76 To nie jest zwykły pył Prof. Yang Liu z Uniwersytetu Emory o wpływie zanieczyszczenia powietrza na zdrowie psychiczne

80 Fabryka dobrego nastroju Dieta, która wspiera oś jelito–mózg

wolni od stresu

90 Wytrenuj nerw błędny Ćwiczenia

94 Trafić do źródła Rozmowa z projektantką biżuterii Anną Orską o jej dalekich podróżach w poszukiwaniu nie tylko jubilerskich inspiracji

100 Bezpiecznie pod słońcem Jakie kosmetyki spakować na wakacje i nie zapomnieć o nich na plaży

ROZWÓJ PRZEZ SZTUKĘ

104 Wydarzenia kulturalne Filmy, wystawy, festiwale

106 Premiera serialu Między zbrodnią a uwikłaniem

108 Operoterapia Poznajmy bliżej osobowość Bony Sforzy

112 „Ojczyzna” Pawła Pawlikowskiego na festiwalu Dwa Brzegi Filmoterapia z Grażyną Torbicką

118 Trzy pytania do… Moniki Pryśko

120 Nowości wydawnicze